Dodatkowo, czy w świetle przyjęcia sukcesji generalnej oraz przejęcia całego zakładu pracy (łącznie ze strukturą organizacyjną), pracodawca przejmujący może być traktowany jako następca prawny również w zakresie uprawnień do powoływania się na takie „historyczne wakaty”?

Ilona Bajor

ODPOWIEDŹ PFRON

Dzień dobry

Nowy pracodawca (spółka przejmująca pozostałe dwie spółki), aby otrzymać dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych musi spełnić określone przepisami prawa warunki.

Jednym z istotnych warunków ubiegania się o dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego jest wykazanie efektu zachęty. Efekt zachęty ustalany jest przez pracodawcę jednokrotnie – na miesiąc podjęcia pracy przez osobę z niepełnosprawnością i trwa do momentu rozwiązania stosunku pracy bądź utraty przez pracownika statusu osoby niepełnosprawnej. W przypadku przejęcia pracownika na podstawie art.  23¹ Kodeksu pracy efekt zachęty ustala się w miesiącu przejęcia pracownika. Efekt zachęty może być wykazany:

• metodą ilościową – poprzez wykazanie wzrostu netto stanu zatrudnienia ogółem w miesiącu podjęcia zatrudnienia przez pracownika, na którego pracodawca zamierza pobierać dofinansowanie, w stosunku do przeciętnego stanu zatrudnienia z 12 miesięcy poprzedzających miesiąc podjęcia zatrudnienia przez tego pracownika lub
• metodą jakościową – poprzez wykazanie, że pracownik podjął pracę na wakacie zwolnionym przez innego pracownika:

• z przyczyn określonych w art. 52 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy,
• za wypowiedzeniem złożonym przez pracownika,
• na mocy porozumienia stron,
• wskutek przejścia pracownika na rentę z tytułu niezdolności do pracy,
• z upływem czasu, na który została zawarta,
• z dniem ukończenia pracy, dla której wykonania była zawarta,
• na skutek wygaśnięcia umowy o pracę,
• na skutek zmniejszenia wymiaru czasu pracy pracownika – na jego wniosek.

Efekt zachęty istnieje, gdy:

1. w momencie zatrudniania (przejęcia) pracownika pracodawca wiedział o jego niepełnosprawności,
2. w miesiącu zatrudnienia (przejęcia) pracownika z niepełnosprawnością pracodawca wykazał efekt zachęty metodą ilościową lub metodą jakościową,
3. dofinansowanie jest pomocą konieczną, a więc pracodawca bez możliwości uzyskania dofinansowania nie prowadziłby wspieranego działania (zatrudnienia osoby niepełnosprawnej) i w związku z tym wniosek o dofinansowanie pracodawca złożył w pierwszym możliwym momencie po spełnieniu wszystkich warunków określonych przepisami prawa do otrzymania przedmiotowego dofinansowania.

Wniosek Wn-D należy wypełniać zgodnie z objaśnieniami, które znajdują się na odwrocie tego wniosku. Z objaśnień wynika, że za okresy począwszy od stycznia 2015 r. trzeba wykazać przeciętny miesięczny stan zatrudnienia ustalony w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy zgodnie z art. 2 pkt 32 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. oraz art. 3 i 5 załącznika nr 1 do tego rozporządzenia. Oznacza to konieczność obliczania bieżących i średniorocznych stanów zatrudnienia wykazywanych na potrzeby ustalania efektu zachęty metodą ilościową z uwzględnieniem podmiotów powiązanych. Zgodnie z wyjaśnieniami Biura Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych powyższa zasada ma zastosowanie wyłącznie do efektu zachęty ustalanego metodą ilościową. W przypadku wykazywania efektu zachęty metodą jakościową stosownej analizy należy dokonać wyłącznie w obrębie stanu zatrudnienia u pracodawcy wnioskującego o dofinansowanie (bez uwzględniania podmiotów powiązanych).

Z dotychczasowych wyjaśnień Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wynika, iż w przypadku, gdy pracodawca przejmujący w miesiącu przejęcia nie wykazuje wzrostu netto liczby zatrudnionych, udzielenie mu pomocy jest dopuszczalne, gdy brak wzrostu uzasadniony jest przyczyną, określoną w przepisie art. 33 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r.: „Jeżeli rekrutacja takich pracowników nie powoduje wzrostu netto liczby pracowników w danym przedsiębiorstwie w porównaniu ze średnią za poprzednie 12 miesięcy, powodem zwolnienia zapełnionego w ten sposób etatu lub etatów jest dobrowolne rozwiązanie stosunku pracy, niepełnosprawność, przejście na emeryturę z powodu osiągnięcia wieku emerytalnego, dobrowolne zmniejszenie wymiaru czasu pracy lub zgodne z prawem zwolnienie za naruszenie obowiązków pracowniczych, a nie redukcja etatu. Katalog w ww. przepisie nie stanowi katalogu zamkniętego, natomiast zasadą jest, że zmniejszenie stanu zatrudnienia u pracodawcy nie może być związane z redukcją etatów. 

Podsumowanie

W opisanej sytuacji działalność podmiotu przejmującego należy traktować jako kontynuację działalności spółek przejętych, a badając stan zatrudnienia w okresie ostatnich 12 miesięcy, w którym nastąpiło przejęcie, należy brać pod uwagę wszystkich pracowników, również tych zatrudnionych przed przejęciem spółek. Jeżeli pracownik został zatrudniony przez poprzedniego pracodawcę, jego okres zatrudnienia liczy się od zawarcia umowy z tym pracodawcą. Spółka przejmuje pracowników pozostałych dwóch spółek na podstawie art.  23¹ Kodeksu pracy, więc powinna wykazać efekt zachęty na miesiąc przejęcia. Ustalany przez nowego pracodawcę (na potrzebę badania efektu zachęty metodą ilościową) średni stan zatrudnienia za okres 12 miesięcy poprzedzających miesiąc przejęcia pracownika powinien obejmować również stany zatrudnienia w tym okresie podmiotów przejmowanych. Jeżeli podmiot wnioskujący o dofinansowanie do wynagrodzeń jest powiązany z innymi podmiotami, to przy określaniu bieżącego stanu zatrudnienia (poz. 39 we wniosku Wn-D) i średniego stanu zatrudnienia (poz. 41 we wniosku Wn-D) trzeba uwzględnić również personel podmiotów powiązanych. Licząc średni stan zatrudnienia za ostatni rok, sumę etatów w tym okresie dzielimy zawsze przez 12 nawet w przypadku, gdy podmiot wnioskujący o dofinansowanie i/lub podmioty z nim powiązane istnieją od miesiąca, czy kilku miesięcy. Szczegółowe zasady ustalania stanu zatrudnienia w poz. 39 i 41 we wniosku Wn-D znajdzie Pani w tym miejscu (odpowiedź na pytanie 17). W przypadku badania efektu zachęty metodą jakościową spółka przejmująca powinna korzystać z siatki wolnych wakatów zwolnionych bezpośrednio u siebie, a nie z historycznych wakatów w spółkach przejmowanych i/lub powiązanych.

Jeśli więc:

• podmiot przejmujący wykazał efekt zachęty metodą ilościową w miesiącu przejęcia pracowników (uwzględniając za okres 12 miesięcy poprzedzających dzień przejęcia stany zatrudnienia podmiotów przejmowanych i ewentualnych powiązanych) lub

• podmiot przejmujący wykazał efekt zachęty metodą jakościową w miesiącu przejęcia pracowników przy wykorzystaniu własnej siatki wolnych etatów lub
• podmiot nie wykazał wzrostu zatrudnienia w miesiącu przejęcia pracowników, ale przejął wszystkich pracowników zatrudnionych w przejętych podmiotach i w jego przedsiębiorstwie w okresie sprawozdawczym nie nastąpi redukcja etatów,

– to po spełnieniu pozostałych warunków wynikających z ustawy o rehabilitacji (…) pracodawca może ubiegać się o dofinansowanie do wynagrodzeń przejętych pracowników na podstawie art. 23¹ Kodeksu pracy od dnia ich przejęcia.

Nowy pracodawca (jeśli nie był dotychczas zarejestrowany w Systemie Obsługi Dofinansowań i Refundacji) po przejęciu pracowników w trybie art. 23¹ Kodeksu pracy powinien złożyć pierwszy wniosek zgłoszeniowy Wn-D z wymaganymi załącznikami w formie papierowej do Biura PFRON (al. Jana Pawła II 13, 00-828 Warszawa) po wypłacie wynagrodzenia za pierwszy okres po przejęciu, o ile spełnia warunki do otrzymania dofinansowania do wynagrodzenia pracownika z niepełnosprawnością. W pozycji 36 we wniosku Wn-D pracodawca wykazuje sumę etatów pracowników z niepełnosprawnością przejętych lub zatrudnionych w danym okresie sprawozdawczym, ustaloną zgodnie z objaśnieniem nr 14 i 15 do wniosku Wn-D. Natomiast w pozycji 45 w INF-D-P pracodawca wykazuje datę przejęcia pracownika. Poza tym należy pamiętać, iż w pkt 6 w części E formularza INF-O-PP do całkowitej wartości pomocy w euro należy dodać łączną wartość pomocy publicznej wypłaconej w bieżącym roku kalendarzowym przejętemu przedsiębiorcy (i ewentualnym powiązanym) w formie subsydiowania wynagrodzeń na zatrudnianie pracowników niepełnosprawnych na podstawie art. 33 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 651/2014.