DGP – Michalina Topolewska – Dopłaty do pensji niepełnosprawnych pracowników. Jest apel o ich automatyczną waloryzację
Dofinansowania do wynagrodzeń osób zatrudnianych w zakładach aktywności zawodowej powinny być co roku waloryzowane wraz z wzrostem najniższej pensji. Brak mechanizmu gwarantującego zwiększanie dopłat skutkuje problemami finansowymi tych podmiotów.
Konwent marszałków województw przyjął stanowisko dotyczące wprowadzenia przepisów zwiększających wysokość dofinansowań do wynagrodzeń niepełnosprawnych pracowników, którzy są zatrudniani przez zakłady aktywności zawodowej (ZAZ). Są to podmioty, które mogą być tworzone m.in. przez gminy, powiaty i organizacje pozarządowe i muszą osiągać co najmniej 70 proc. wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych.
Dofinansowanie nie nadąża za wzrostem najniższej pensji
Marszałkowie województw zwracają uwagę, że w ostatnich latach obserwowany jest dynamiczny wzrost minimalnego wynagrodzenia za pracę, który – choć społecznie uzasadniony – powoduje jednocześnie znaczący wzrost kosztów funkcjonowania ZAZ a także zakładów pracy chronionych. Jest to związane z tym, że wysokość subsydiów płacowych nie rośnie w sposób proporcjonalny do wzrostu najniższej pensji, a to prowadzi do systematycznego zwiększania obciążeń finansowych pracodawców zatrudniających osoby niepełnosprawne
Konwent podkreśla przy tym, że ZAZ odgrywają szczególną rolę w systemie zatrudnienia wspomaganego osób niepełnosprawnych. Realizują bowiem ważną funkcję społeczną i rehabilitacyjną, umożliwiając osobom z znacznymi i umiarkowanymi niepełnosprawności aktywizację zawodową oraz przygotowują je do funkcjonowania na otwartym rynku pracy. Stabilność finansowa tych podmiotów jest więc warunkiem utrzymania istniejących miejsc pracy oraz dalszego rozwoju tego systemu
Czas na ustawową waloryzację dopłat do pensji
Problem w tym, że brak mechanizmu waloryzacji dopłat do pensji skutkuje pogłębianiem trudności finansowych ZAZ, ograniczaniem możliwości zatrudniania nowych pracowników z niepełnosprawnościami oraz koniecznością znacznego zwiększenia udziału środków pochodzących z działalności zakładu w finansowaniu kosztów jego funkcjonowania.
Dlatego właśnie konwent marszałków województw apeluje do rządu o dostosowania systemu dofinansowań do aktualnych realiów społeczno-ekonomicznych. Jego zdaniem niezbędne jest wprowadzenie ustawowego mechanizmu waloryzowania kwot dopłat do pensji, poprzez powiązanie ich wysokości z poziomem minimalnego wynagrodzenia za pracę. Dzięki temu byłoby zapewnione automatyczne dostosowanie wysokości wsparcia do zmian kosztów pracy.
Marszałkowie dodają, że proponowane przez nich rozwiązanie stanowi przede wszystkim inwestycję w aktywność zawodową i społeczną osób niepełnosprawnych oraz realizację konstytucyjnej zasady sprawiedliwości społecznej. Prawidłowe funkcjonowanie ZAZ wymaga bowiem stabilnego i adekwatnego finansowania ze środków publicznych. Bez jego zapewnienia zakładom będzie coraz trudniej pełnić swoją podstawową misję, a osoby niepełnosprawne będą jeszcze bardziej zagrożone wykluczeniem społecznym i zawodowym.
INFORMACJA DODATKOWA
Jako Przedstawiciele Pracodawców Osób z Niepełnosprawnościami – FPP oraz Sieradzka-PEFRON – z satysfakcją przyjmujemy fakt, że również Konwent Marszałków Województw RP dostrzegł ten narastający problem. Mamy nadzieję, że zarówno to stanowisko, jak i przyjęta przez Radę Dialogu Społecznego uchwała o przywrócenie finansowania dofinansowań z Budżetu Państwa w wysokości 30%, przyczynią się do podjęcia konkretnych działań legislacyjnych przez Rząd.
To ważny krok w kierunku stworzenia trwałego, przewidywalnego i sprawiedliwego systemu wsparcia, który pozwoli chronić miejsca pracy osób z niepełnosprawnościami i zapewni stabilność pracodawcom realizującym tę ważną misję. ♿🤝
STANOWISKO NR 8
KONWENTU MARSZAŁKÓW WOJEWÓDZTW RP
z dnia 24 czerwca 2026 r.
w sprawie zwiększenia dofinansowania do wynagrodzeń pracowników
z niepełnosprawnościami zatrudnionych m.in. w zakładach aktywności zawodowej poprzez
wprowadzenie mechanizmu automatycznej waloryzacji wraz ze wzrostem minimalnego
wynagrodzenia za pracę
Konwent Marszałków Województw RP w obliczu wzrostu liczby osób z niepełnosprawnościami
w Polsce uznaje za konieczne dążenie do wprowadzenia zmian legislacyjnych, które umożliwią
wyrównanie szans w aktywizacji społecznej i zawodowej tej grupy społecznej.
W związku z powyższym, mając na uwadze konieczność zapewnienia stabilnych warunków
funkcjonowania osób z niepełnosprawnościami na otwartym rynku pracy, w zakładach
aktywności zawodowej (ZAZ), Zakładach Pracy Chronionej (ZPCh) oraz utrzymania obecnych
miejsc pracy, apelujemy do Rządu Rzeczypospolitej Polskiej o podjęcie działań legislacyjnych
zmierzających do dostosowania systemu dofinansowań do aktualnych realiów
społeczno-ekonomicznych oraz wprowadzenia mechanizmu automatycznej waloryzacji
dofinansowania do wynagrodzeń pracowników z niepełnosprawnościami wypłacanego
w ramach Systemu Obsługi Dofinansowań i Refundacji (SODiR).
W ostatnich latach obserwowany jest dynamiczny wzrost minimalnego wynagrodzenia
za pracę, który — choć społecznie uzasadniony — powoduje jednocześnie znaczący wzrost
kosztów funkcjonowania m.in. w ZAZ, ZPCh. Wysokość dofinansowania do wynagrodzeń osób
z niepełnosprawnościami nie wzrasta jednak w sposób proporcjonalny do ustawowego
wzrostu płacy minimalnej, co prowadzi do systematycznego zwiększania obciążeń
finansowych pracodawców zatrudniających osoby z niepełnosprawnościami.
Szczególną rolę w systemie odgrywają zakłady aktywności zawodowej, które realizują
szczególnie ważną funkcję społeczną i rehabilitacyjną, umożliwiając osobom
z znacznymi i umiarkowanymi niepełnosprawnościami aktywizację zawodową, społeczną
i przygotowanie do funkcjonowania na otwartym rynku pracy. Stabilność finansowa tych
podmiotów jest warunkiem utrzymania istniejących miejsc pracy oraz dalszego rozwoju
systemu zatrudnienia wspomaganego.
Brak mechanizmu waloryzacji dofinansowania skutkuje pogłębianiem trudności finansowych
zakładów aktywności zawodowej, ograniczaniem możliwości zatrudniania nowych
pracowników z niepełnosprawnościami, koniecznością znacznego zwiększenia udziału
środków pochodzących z działalności ZAZ w finansowaniu kosztów funkcjonowania oraz
ryzykiem ograniczenia działalności części zakładów lub utraty przez nie płynności finansowej.
W związku z powyższym Konwent Marszałków Województw RP postuluje o:
1. dostosowanie systemu dofinansowań do aktualnych realiów
społeczno-ekonomicznych;
2. wprowadzenie systemowego mechanizmu waloryzacji kwot dofinansowania do
wynagrodzeń pracowników z niepełnosprawnościami zatrudnionych w zakładach
aktywności zawodowej;
3. powiązanie wysokości dofinansowania SODiR z poziomem minimalnego
wynagrodzenia za pracę, w sposób zapewniający automatyczne dostosowanie
wysokości wsparcia do zmian kosztów pracy;
4. zapewnienie stabilności systemu finansowania poprzez wprowadzenie rozwiązań
o charakterze trwałym, eliminujących konieczność doraźnych decyzji legislacyjnych;
5. dokonanie zmian w przepisach regulujących funkcjonowanie systemu wsparcia
realizowanego przez PFRON.
Konwent Marszałków Województw RP podkreśla, że proponowane rozwiązanie stanowi nie
tylko wsparcie dla funkcjonowania zakładów aktywności zawodowej, ale przede wszystkim
inwestycję w aktywność zawodową i społeczną osób z niepełnosprawnościami oraz realizację
konstytucyjnej zasady solidarności społecznej. W załączniku nr 1 do niniejszego stanowiska
przedstawiono analizę wzrostu minimalnego wynagrodzenia w ostatnich latach względem
wzrostu refundacji SODiR w odniesieniu do stopnia znacznego oraz pożądany poziom
refundacji wynagrodzeń osób z niepełnosprawnościami w ZAZ.
Zakłady aktywności zawodowej stanowią istotny element systemu wsparcia osób
z niepełnosprawnościami, a ich prawidłowe funkcjonowanie wymaga adekwatnego
i stabilnego finansowania ze środków publicznych. Brak wprowadzenia postulowanych zmian
może skutkować ograniczeniem liczby miejsc pracy dla osób z niepełnosprawnościami oraz
pogłębieniem ich wykluczenia społecznego i zawodowego.
Aktualna sytuacja prowadzi do pogorszenia warunków funkcjonowania tych jednostek,
ograniczenia możliwości utrzymania zatrudnienia oraz zmniejszenia potencjału realizacji ich
podstawowej misji, jaką jest rehabilitacja zawodowa i społeczna osób
z niepełnosprawnościami.
Przewodniczący
Konwentu Marszałów Województw RP