Interpelacja w sprawie spadku realnej wartości wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych w obliczu rosnących kosztów pracy (SODiR) – Odpowiedź MRPiPS – Maja Nowak Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych, Sekretarz Stanu
Interpelacja nr 15484
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie spadku realnej wartości wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych w obliczu rosnących kosztów pracy
Zgłaszający: Bożena Lisowska
Data wpływu: 20-02-2026
Szanowna Pani Ministro,
opublikowany w grudniu 2025 r. przez prezesa UOKiK „Raport o pomocy publicznej w Polsce udzielonej przedsiębiorcom w 2024 roku” (druk nr 2132) ujawnia niepokojącą stagnację w wydatkach na aktywizację zawodową osób niepełnosprawnych. Zgodnie z danymi zawartymi w tabeli 11. raportu prezes Zarządu PFRON udzielił w 2024 roku pomocy o łącznej wartości 3 256,5 mln zł. Jest to kwota niższa o blisko 6 mln zł w porównaniu do roku 2023, mimo że w tym samym okresie nastąpił znaczący wzrost płacy minimalnej oraz ogólnych kosztów prowadzenia działalności gospodarczej.
Jako posłanka z województwa lubelskiego otrzymuję liczne sygnały od pracodawców prowadzących zakłady pracy chronionej oraz firm z otwartego rynku, że obecny poziom dofinansowań (SODiR) przestał pełnić funkcję stymulującą zatrudnienie. W obliczu inflacji kosztów pracy „nożyce” pomiędzy kosztami zatrudnienia pracownika ze szczególnymi potrzebami a kwotą dotacji rozwierają się, co grozi zwolnieniami grupowymi osób najsłabszych na rynku pracy.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
- Czy ministerstwo analizowało dane zawarte w raporcie UOKiK, wskazujące na nominalny spadek pomocy udzielanej przez PFRON w 2024 roku, i jakie wnioski wyciągnięto z tej analizy w kontekście stabilności zatrudnienia osób niepełnosprawnych?
- Czy w resorcie trwają prace nad mechanizmem automatycznej waloryzacji stawek dofinansowań do wynagrodzeń w powiązaniu ze wzrostem płacy minimalnej, tak aby pomoc ta utrzymywała swoją realną wartość?
- Jaka część środków z puli 3,2 mld zł trafiła w 2024 roku do przedsiębiorców z województwa lubelskiego i czy ministerstwo dostrzega dysproporcje regionalne w dostępie do tych środków?
Z poważaniem
Bożena Lisowska
ODPOWIEDŹ
BM-II.059.1.143.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15484 Pani Posłanki Bożeny Lisowskiej, w sprawie spadku
realnej wartości wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych w obliczu rosnących
kosztów pracy, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Kwota pomocy publicznej na poziomie 3 256,5 mln zł wynikająca z raportu o pomocy
publicznej w Polsce udzielonej przedsiębiorcom w 2024 roku1 nie odzwierciedla
faktycznego wparcia w formie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników
niepełnosprawnych udzielanego przez PFRON. Wynika to z ujęcia w niej pomocy
przekazywanej przez Prezesa Zarządu PFRON z innych tytułów niż dofinansowanie do
wynagrodzeń, przy jednoczesnym nieuwzględnianiu dofinansowania do wynagrodzeń
wypłacanego pracodawcom z sektora rolnictwa i rybołówstwa (informacja o tej pomocy jest
raportowana do Systemu Rejestracji Pomocy Publicznej prowadzonego przez Ministerstwo
Rolnictwa i Rozwoju Wsi) oraz pracodawcom, dla których dofinansowanie nie stanowi
pomocy publicznej.
Zasadne jest zatem wskazanie kwoty, która faktycznie została przeznaczona przez PFRON
na subsydiowanie wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Dane te, przedstawione
w załączonej tabeli, pochodzą z Systemu Obsługi Dofinansowań i Refundacji, w którym
składane są wnioski o dofinansowanie i przedstawiają realne zaangażowanie środków
PFRON na subsydia płacowe osób niepełnosprawnych w podziale na poszczególne
województwa.
Jak wskazuje tabela, w 2024 roku PFRON wypłacił pracodawcom dofinansowanie do
wynagrodzenia w kwocie 3 488,1 mln zł, z czego ponad 87 mln trafiło do pracodawców
z województwa lubelskiego. W 2024 roku PFRON wypłacił ogółem ponad 6 mln zł więcej
w porównaniu do roku poprzedniego, z czego zwiększenie dofinansowania w
województwie lubelskim stanowiło 1/3 tej kwoty (wzrost z 85 mln wypłaconych w 2023
roku do 87 mln w 2024 roku). W 2025 roku nastąpiła waloryzacja kwoty dofinansowania
z możliwością dokonania przez pracodawców korekt zwiększających od lipca 20242.
Zwiększenie dofinansowania, mimo iż częściowo dotyczyło 2024 roku, nie będzie widoczne
w ogólnej kwocie pomocy udzielonej przez PFRON w tym okresie, gdyż korekty
zwiększające można było składać od 1 stycznia 2025 roku. W związku z tym dodatkowo
załączono zestawienie kwot wypłaconych w 2025 r., w którym dofinansowanie to jest ujęte.
Dane te obrazują wzrost udzielonego dofinansowania o niemal 0,5 mld złotych w stosunku
do pomocy wypłaconej w 2024 roku (w kwocie tej zawierają się wartości dopłat w ramach
korekty zwiększającej, związanej ze wzrostem dofinansowania od lipca 2024 roku).
Warto również podkreślić, że PFRON wypłaca dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników
z niepełnosprawnościami pracodawcom spełniającym warunki określone w ustawie
o rehabilitacji i jej aktach wykonawczych. Wypłata tych środków nie jest w żaden sposób
uzależniona od podziału terytorialnego kraju. Każdy pracodawca, niezależnie od tego
w jakim województwie prowadzi działalność, ma takie same możliwości oraz przewidziane
przepisami prawa obowiązki w związku z zatrudnieniem osób z niepełnosprawnościami.
Odnośnie do postulatu wprowadzenia modelu stałej waloryzacji dofinansowania
wynagrodzeń osób z niepełnosprawnościami trzeba zaznaczyć, że określonym przez
Komisję Europejską celem pomocy udzielanej pracodawcom w tej formie nie jest pełna
refundacja kosztów płacy, tylko udzielenie im finansowego wsparcia, które zmniejszy koszty
zatrudnienia takich pracowników i sprawi, że będzie to dla pracodawców szczególnie
atrakcyjne.
Ponadto, przed podjęciem ostatecznych decyzji w tym zakresie należałoby przeprowadzić
analizę możliwości finansowych Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób
Niepełnosprawnych oraz możliwości ewentualnej zmiany przepisów ustawy z dnia 27
sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 913 z późn. zm.).
Podkreślam przy tym, że pracodawcy z chronionego rynku pracy mogą korzystać
z instrumentów wsparcia kierowanych wyłącznie do nich (m.in. refundacji kosztów
administracyjnych, transportowych i robót budowlanych, dofinansowania oprocentowania
kredytów budowlanych), jak również przysługujących wszystkim pracodawcom
zatrudniającym osoby z niepełnosprawnościami.
Zakładom pracy chronionej przysługują ponadto zwolnienia od podatków i opłat
publicznoprawnych oraz prawo nieodprowadzania zaliczek na podatek dochodowy od
wynagrodzeń pracowników zatrudnionych w tych placówkach lub dodatkowego wsparcia
ze środków PFRON z przeznaczeniem na zakładowe fundusze rehabilitacji.
Jednocześnie zapewniam, że Biuro Pełnomocnika przy współpracy z PFRON monitoruje
sytuację pracodawców oraz pracowników z niepełnosprawnościami, mając na uwadze
kwestię wsparcia i promocji zatrudnienia.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Maja Nowak
Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
Załączniki:
1. Wypłaty SODiR 2023-2025 ogółem i w podziale na województwa.
1 Raport opracowany przez Departament Monitorowania Pomocy Publicznej Urzędu Ochrony
Konkurencji i Konsumentów dostępny na stronie internetowej UOKiK;
2 Zgodnie z ustawą z dnia 5 grudnia 2024 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej
oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1961);