„Realizacja praw osób z niepełnosprawnościami w praktyce”
1 grudnia 2025 r.

1 grudnia 2025 r. w Sali im. Grażyny Gęsickiej w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej odbyła się konferencja Biura Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych pt. „Realizacja praw osób z niepełnosprawnościami w praktyce”. Wydarzenie zgromadziło przedstawicieli administracji publicznej, organizacji pozarządowych, instytucji rynku pracy, osób eksperckich oraz praktyków działających na rzecz poprawy sytuacji osób z niepełnosprawnościami.

Konferencja miała charakter zarówno stacjonarny, jak i hybrydowy – dzięki transmisji online umożliwiono udział szerokiemu gronu zainteresowanych.

---

Uroczyste otwarcie

Spotkanie otworzyli przedstawiciele kierownictwa Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej. W wystąpieniach podkreślono znaczenie współpracy międzyresortowej oraz partnerskiego podejścia do wdrażania polityk publicznych dotyczących osób z niepełnosprawnościami.

Szczególną uwagę zwrócono na:

konieczność efektywnego wdrażania Konwencji ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami,

rolę asystencji osobistej i wsparcia środowiskowego,

potrzebę budowania systemu, który realnie odpowiada na indywidualne potrzeby obywateli.

---

Panel: AOON jako szansa na wydobycie potencjału

Pierwszy panel poświęcony był Asystenturze Osobistej Osób z Niepełnosprawnościami (AOON). Uczestnicy dyskusji – przedstawiciele administracji, organizacji społecznych i praktycy – podkreślali, że asystencja jest jednym z kluczowych narzędzi umożliwiających niezależne życie.

Zwrócono uwagę na:

znaczenie profesjonalizacji zawodu asystenta,

konieczność stabilnego finansowania usługi,

realne efekty programu widziane z perspektywy użytkowników i asystentów.

---

Prezentacja: Projekty FERS i nowa perspektywa

Przedstawiciele MFiPR oraz BON omówili aktualny stan projektów finansowanych z Funduszy Europejskich dla Rozwoju Społecznego (FERS), obejmujących m.in. centrum kompetencji, działania wzmacniające niezależność oraz prace nad systemem orzecznictwa.

Wskazano najważniejsze kierunki na kolejną perspektywę finansową:

dalsze wspieranie dostępności usług,

inwestycje w aktywizację społeczną i zawodową,

rozwój infrastruktury wsparcia opartej na podejściu środowiskowym.

---

Panel: Zatrudnianie osób z niepełnosprawnościami – wyzwania i praktyka

Panel poświęcony zatrudnieniu osób z niepełnosprawnościami skupił się na problemie niewystarczającej aktywności zawodowej tej grupy.

Wśród wniosków panelu znalazły się:

konieczność zmiany podejścia do wskaźników aktywizacyjnych – większy nacisk na jakość, a nie wyłącznie ilość,

rosnąca rola pracodawców odpowiedzialnych społecznie,

znaczenie prostych, przystępnych procedur wspierających zatrudnienie,

potrzeba edukacji pracodawców i przełamywania stereotypów.

Wystąpienia przedstawicieli PFRON oraz sektora prywatnego Edyta Sieradzka – Sieradzka-PEFRON pokazały, że dobre praktyki istnieją, jednak wymagają szerszego upowszechnienia.

---

Spektakl teatralny „Konwencja”

Artystyczna interpretacja Konwencji ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami przygotowana przez Teatr Nowy z Częstochowy stała się mocnym, emocjonalnym akcentem konferencji. Spektakl uwypuklił codzienne doświadczenia, bariery i aspiracje osób z niepełnosprawnościami, przypominając o humanistycznym wymiarze prawa i polityki.

---

Panel: Realizacja Konwencji ONZ w Polsce

Drugi panel tematyczny skupił się na praktycznych aspektach wdrażania Konwencji ONZ.
Przedstawiciele RPO, organizacji społecznych i fundacji podkreślali, że:

w obszarach takich jak edukacja, rehabilitacja, dostęp do usług i niezależne życie wciąż istnieją systemowe luki,

kluczowe jest podejście partycypacyjne – polityki powinny powstawać wspólnie z osobami z niepełnosprawnościami,

Polska stoi przed koniecznością wzmocnienia monitoringu wdrażania Konwencji,

organizacje pozarządowe pełnią ważną rolę watchdogową i wspierającą.

---

Prezentacja: Polska na tle innych państw

W końcowej części konferencji poruszono temat porównania polskiej polityki wobec osób z niepełnosprawnościami z rozwiązaniami stosowanymi w innych krajach UE.

Wskazano zarówno na obszary, w których Polska dokonała postępu (m.in. dostępność architektoniczna i cyfrowa, rozwój usług asystenckich), jak i te wymagające intensyfikacji działań:

decentralizacja wsparcia,

rozwój usług środowiskowych,

ograniczenie instytucjonalizacji,

pełna implementacja modelu praw człowieka.

---

Podsumowanie

Konferencja stała się ważną platformą dialogu pomiędzy administracją publiczną, środowiskiem eksperckim i organizacjami wspierającymi osoby z niepełnosprawnościami. Zgromadzeni zgodnie podkreślali, że rzeczywista realizacja praw osób z niepełnosprawnościami wymaga:

stałego doskonalenia polityk publicznych,

kompleksowej współpracy międzyinstytucjonalnej,

włączania osób z niepełnosprawnościami w procesy decyzyjne,

kontynuacji i rozwoju działań na rzecz niezależnego życia i pełnego udziału w życiu społecznym.

Wydarzenie zakończyło się zapowiedzią dalszych działań oraz podziękowaniem wszystkim uczestnikom za zaangażowanie i merytoryczne dyskusje.

Dziękujemy Panu Ministrowi Łukaszowi Krasoniowi, Pani Dyrektor BON Monice Rusin za zaproszenie NAS do udziału w Konferencji.

Poniżej zamieszczamy również, krótki opis o sobie i książce Pani Anny Tomanek – osoby z niepełnosprawnościami 

Anna Tomanek, urodziłam się z Mózgowym Porażeniem Dziecięcym czterokończynowym. Ukończyłam studia I i II stopnia na kierunku socjologia. Od 2013 roku pracuje w Kędzierzyńsko-Kozielskim Parku Przemysłowym. Jestem też wolontariuszką Fundacji PARK. Swoją pracę wykonuje przy komputerze, na klawiaturze piszę nosem.

Niedawno napisałam książkę pt. „Moje życie z porażeniem 4K”, na której wydaniu bardzo mi zależy. Moje życie z porażeniem 4K to moja historia od początku. Od chwili narodzin, których to przebieg zasądził o moim życiu i uczynił je innym, trudniejszym. Dalej, przez czasy dzieciństwa, szkołę, czasy młodzieńcze. Aż po te, kiedy stałam się kobietą. Kobietą nie tylko z fizycznego czy biologicznego punktu widzenia, ale również, a może przede wszystkim emocjonalnego.

Piszę o przeróżnych reakcjach i odbiorze mojej osoby, innej, na wózku. W sklepie, urzędzie, u lekarza, na ulicy. Gdziekolwiek. Od tych dobrych, pozytywnych i świadomych, po przykre i bolesne. Wiele z nich przytaczam w swojej książce wierząc, że zmieni to w jakimś stopniu postrzeganie niepełnosprawności przez każdą osobę, która ją przeczyta. Chcę pokazać, że niepełnosprawności nie należy się bać, wyśmiewać się z niej, izolować czy w jakikolwiek sposób szufladkować. Może ona dotknąć każdego i w żadnym wypadku nie czyni nikogo gorszym. Osoby z Niepełnosprawnościami chcą i powinny być traktowane na równi z innymi. Jak inni mają przecież swoje cele, marzenia i potrzeby. Książka ma wysoki potencjał edukacyjny i prospołeczny.

Poruszam sprawę podpisu osoby takiej jak ja, nie mogącej podpisać się własnoręcznie. Wspominam wybory, kiedy to chcąc oddać głos zostałam poproszona o udowodnienie swojej niepełnosprawności poprzez okazanie orzeczenia. Tak jakby nie było jej widać. Wyliczam pytania typu czy jestem ubezwłasnowolniona albo czy ja na pewno wiem i rozumiem, o co chodzi, być może czy umiem czytać. Dlaczego i skąd takie założenia? Tylko dlatego, że jestem na wózku? Przywołuję sytuację, kiedy to chciałam dokonać zakupu na raty. Problemem okazała się wówczas forma podpisu i nie pomogły tłumaczenia, że ja wszędzie podpisuję się odciskiem palca.

W książce szczerze piszę także o swoich obawach z perspektywy osoby niezdolnej do samodzielnej egzystencji. Obawach przed przyszłością. Zastanawiam się jak będzie wyglądało moje funkcjonowanie, gdy najbliżsi stracą siły albo gdy w ogóle ich zabraknie.? Z drugiej strony tłumaczę, jak chciałabym i nie chciała, by ta przyszłość wyglądała. To nie są łatwe i miłe sprawy. Ale to jest właśnie życie. Życie osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji i ich rodzin. Nie da się o tym nie myśleć.

Niepełnosprawność fizyczna, którą nabyłam przy narodzinach ogranicza w stopniu znacznym moje ciało. Nie odbiera mi jednak tego, że czuję i odczuwam. Głowa też zawsze chciała więcej. Pragnień i marzeń nigdy mi nie brakowało. Książka jest jednym z nich. To historia, którą napisało życie, a ja przelałam ją na papier.

Zespół Sieradzka-PEFRON