Projekt rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zmieniającego rozporządzenie w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności – projekt z 27.06.2025 r. dot. składów orzekających w szczególności Lekarzy

 

 

Projekt z dnia 27 czerwca 2025 r.
R O Z P O R Z Ą D Z E N I E
M I N I S T R A R O D Z I N Y , P R A C Y I P O L I T Y K I S P O Ł E C Z N E J 1 )
z dnia 2025 r.
zmieniające rozporządzenie w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu
niepełnosprawności

Na podstawie art. 6c ust. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej
i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 44, z późn. zm.2))
zarządza się, co następuje:
§ 1. W rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca
2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2021
r. poz. 857 oraz z 2025 r. poz. 682 i 730) wprowadza się następujące zmiany:

1) w § 19:
a) ust. 2 otrzymuje brzmienie:
„2. Przewodniczącym składu orzekającego jest:
1) lekarz posiadający tytuł specjalisty, lub
2) lekarz po ukończeniu co najmniej I stopnia specjalizacji, lub
3) lekarz odbywający szkolenie specjalizacyjne w określonej dziedzinie
medycyny, który ukończył moduł podstawowy właściwy dla danego szkolenia
specjalizacyjnego lub będący w trakcie trzeciego roku tego szkolenia w
przypadku specjalizacji, dla których przewidziany został moduł jednolity
szkolenia – w szczególności w następujących dziedzinach medycyny: chorobach
wewnętrznych, pediatrii, ortopedii i traumatologii narządu ruchu, neurologii,
psychiatrii, okulistyce i otolaryngologii.”,
b) po ust. 2 dodaje się ust. 2a w brzmieniu:
„2a. Przewodniczącym składu orzekającego może zostać także osoba
wykonująca zawód lekarza co najmniej przez okres pięciu lat – z wyłączeniem
okresów: wykonywania zawodu w celu odbycia stażu podyplomowego,
wykonywania zawodu na podstawie warunkowego prawa wykonywania zawodu,
wykonywania zawodu na podstawie prawa wykonywania zawodu na określony
zakres czynności zawodowych, okres i miejsce zatrudnienia w podmiocie
leczniczym.”;
2) w § 21 w ust. 1 pkt 3 otrzymuje brzmienie:
„3) lekarz:
a) prawo wykonywania zawodu lekarza,
b) tytuł specjalisty lub specjalizacja co najmniej I stopnia lub być w trakcie odbywania
szkolenia specjalizacyjnego, po ukończeniu modułu podstawowego właściwego dla
danego szkolenia specjalizacyjnego lub być w trakcie trzeciego roku tego szkolenia
w przypadku specjalizacji, dla których przewidziany został moduł jednolity
szkolenia – w szczególności w następujących dziedzinach medycyny: chorobach
wewnętrznych, pediatrii, ortopedii i traumatologii narządu ruchu, neurologii,
psychiatrii, okulistyce i otolaryngologii, albo
c) co najmniej pięcioletnie doświadczenie w wykonywaniu zawodu lekarza – z
wyłączeniem okresów: wykonywania zawodu w celu odbycia stażu
podyplomowego, wykonywania zawodu na podstawie warunkowego prawa
wykonywania zawodu, wykonywania zawodu na podstawie prawa wykonywania
zawodu na określony zakres czynności zawodowych, okres i miejsce zatrudnienia w
podmiocie leczniczym.”;
3) w § 33 pkt 2 i 3 otrzymują brzmienie:
„2) dokonanie przez lekarza wyznaczonego przez przewodniczącego zespołu wstępnej
weryfikacji złożonej dokumentacji, o której mowa w § 6 ust. 2 i 3, w zakresie
kompletności oraz konieczności jej uzupełnienia o badania potwierdzające
rozpoznaną chorobę zasadniczą, a także wskazanie lekarza przewodniczącego
składu orzekającego, biorąc pod uwagę rozpoznane schorzenie osoby
zainteresowanej lub dziecka;
3) powołanie spośród członków powiatowego oraz wojewódzkiego zespołu, o których
mowa w § 18 ust. 1 pkt 3–7, składu orzekającego do rozpoznania wniosku i wydania
orzeczenia, określonego w § 7 ust. 1, lub spośród członków powiatowego zespołu
wyznaczenie lekarza – członka zespołu do rozpoznania wniosku i wydania
orzeczenia, określonego w § 7 ust. 2; w razie potrzeby do składu orzekającego
powołuje się dodatkowo lekarza – członka zespołu mogącego mieć istotny wpływ
na wynik postępowania orzeczniczego, biorąc pod uwagę rozpoznane schorzenie
osoby zainteresowanej lub dziecka;”.
§ 2. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

MINISTER
RODZINY, PRACY I POLITYKI
SPOŁECZNEJ
Za zgodność pod względem prawnym, legislacyjnym i redakcyjnym
Małgorzata Wójcik
Zastępca Dyrektora Departamentu Prawnego
w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
/-kwalifikowany podpis elektroniczny/

 


UZASADNIENIE
Konieczność zmiany rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej
z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności
(Dz. U. z 2021 r. poz. 857, z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem w sprawie orzekania
o niepełnosprawności”, wynika ze zgłoszonej propozycji deregulacyjnej o symbolu ID
MRPiPS-15-193 – Dopuszczenie do orzekania lekarzy w powiatowych zespołach ds. orzekania
o niepełnosprawności w trakcie specjalizacji.

Obowiązujące rozporządzenie w sprawie orzekania o niepełnosprawności określa wymogi,
jakie powinien spełniać lekarz, aby mógł on wykonywać zadania członka powiatowego lub
wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności. Do wymogów należy:
posiadanie prawa wykonywania zawodu lekarza oraz tytułu specjalisty lub specjalizacji
co najmniej I stopnia w jednej z dziedzin mających zastosowanie w procesie orzekania
o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności (w szczególności w następujących
dziedzinach medycyny: chorobach wewnętrznych, pediatrii, ortopedii i traumatologii narządu
ruchu, neurologii, psychiatrii, okulistyce i otolaryngologii) oraz odbycie szkolenia zgodnie
z programem opracowanym w oparciu o minima programowe i złożenie z wynikiem
pozytywnym testu sprawdzającego w zakresie objętym szkoleniem. Warunkiem wykonywania
zadań członka zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności zgodnie z przepisami
rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności, w tym lekarza, jest powołanie na
członka zespołu odpowiednio przez wojewodę albo starostę, odbycie szkolenia i złożenie
z pozytywnym wynikiem testu w zakresie objętym szkoleniem organizowanym odpowiednio
przez Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych albo właściwego wojewodę.
Lekarze biorący udział w posiedzeniu składu orzekającego w przedmiocie wydania
orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, na podstawie badania
sporządzają ocenę stanu zdrowia dziecka lub osoby zainteresowanej, która zawiera opis
przebiegu choroby zasadniczej oraz wyniki dotychczasowego leczenia i rehabilitacji, opis
badania przedmiotowego, rozpoznanie choroby zasadniczej i chorób współistniejących oraz
rokowania odnośnie do przebiegu choroby, a także ograniczenia w funkcjonowaniu
występujące w życiu codziennym w porównaniu do dzieci z pełną sprawnością psychiczną
i fizyczną właściwą dla wieku dziecka.

Należy jednak podkreślić, że w procesie orzekania rola lekarza członka zespołu do spraw
orzekania o niepełnosprawności jest inna niż rola lekarza leczącego pacjenta. Lekarz
orzekający o niepełnosprawności podporządkowuje procesy myślowe zasadom logicznym

wynikającym z przepisów prawa regulujących zasady orzekania o niepełnosprawności
i stopniu niepełnosprawności, dąży do ustalenia prawdy obiektywnej, a sporządzając ocenę
stanu zdrowia dokonuje weryfikacji zgłaszanych przez osobę orzekaną objawów i szuka
sposobów na ich obiektywne potwierdzenie. Spoczywa też na nim obowiązek potwierdzenia –
na podstawie załączonej do wniosku dokumentacji medycznej – zawartego w zaświadczeniu
o stanie zdrowia rozpoznania lekarskiego, ustalonych w nim rokowań co do zmiany stanu
zdrowia, występujących u osoby orzekanej objawów oraz stopnia ich nasilenia, a także wpływu
ograniczeń na codzienne funkcjonowanie.


Mając na uwadze powyższe, jak i sytuację związaną z ograniczoną liczbą lekarzy w kraju,
w tym braki kadrowe zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności związane
z zatrudnianiem lekarzy, można przychylić się do postulatu zmiany wymaganych kryteriów
kwalifikacji dla lekarzy przy powoływaniu na członków zespołów do spraw orzekania
o niepełnosprawności poprzez wprowadzenie możliwości orzekania o niepełnosprawności
lekarzy w trakcie specjalizacji oraz lekarzy z odpowiednio długim stażem wykonywania
zawodu. Rozszerzenie katalogu lekarzy uprawnionych do orzekania w zespołach orzeczniczych
niewątpliwie przyczyni się do zwiększenia częstotliwości posiedzeń składów orzekających,
a tym samym do skrócenia oczekiwania osób zainteresowanych i dzieci na wyznaczony termin
posiedzenia składu orzeczniczego.


W związku z powyższym proponuje się wprowadzenie do rozporządzenia w sprawie
orzekania o niepełnosprawności przepisów uwzględniających propozycję deregulacyjną
o dopuszczeniu do orzekania lekarzy w trakcie specjalizacji oraz posiadających doświadczenie
w wykonywaniu zawodu lekarza. Propozycja ta zawierała podobne regulacje do rozwiązań
zaproponowanych w procedowanej aktualnie ustawie o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń
społecznych (UD114) oraz jej aktach wykonawczych, w których przewiduje się dopuszczenie
do orzekania w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych lekarzy w trakcie specjalizacji oraz z
odpowiednio długim stażem.


W § 1 pkt 1 projektu rozporządzenia wprowadza się zmianę w § 19 ust. 2 rozporządzenia
w sprawie orzekania o niepełnosprawności oraz dodaje się ust. 2a. W obowiązującym § 19 ust.
2 rozporządzenia przewodniczącym składu orzekającego jest lekarz specjalista lub lekarz
posiadający specjalizację co najmniej I stopnia, w szczególności w następujących dziedzinach
medycyny: chorobach wewnętrznych, pediatrii, ortopedii i traumatologii narządu ruchu,
neurologii, psychiatrii, okulistyce i otolaryngologii. Projekt rozporządzenia rozszerza grupę
osób kwalifikujących się do objęcia funkcji przewodniczącego składu orzekającego o lekarza
odbywającego szkolenie specjalizacyjne (w określonej dziedzinie medycyny i ukończony

moduł podstawowy właściwy dla danego szkolenia specjalizacyjnego lub trzeciego roku tego
szkolenia w przypadku specjalizacji, dla których przewidziany został moduł jednolity
szkolenia, w szczególności w następujących dziedzinach medycyny: chorobach wewnętrznych,
pediatrii, ortopedii i traumatologii narządu ruchu, neurologii, psychiatrii, okulistyce
i otolaryngologii).

Dodatkowo, projekt rozporządzenia wprowadza możliwość wyznaczenia
na przewodniczego składu – lekarza wykonującego zawód przez co najmniej pięć lat –
z wyłączeniem okresów: wykonywania zawodu w celu odbycia stażu podyplomowego,
wykonywania zawodu na podstawie warunkowego prawa wykonywania zawodu,
wykonywania zawodu na podstawie prawa wykonywania zawodu na określony zakres
czynności zawodowych, okres i miejsce zatrudnienia w podmiocie leczniczym.
Konsekwencją zmiany § 19 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności jest
modyfikacja w § 1 pkt 2 projektu rozporządzenia – przepisu § 21 ust. 1 pkt 3, w którym
określone wymogi kwalifikacyjne, jakie powinien spełniać lekarz – członek powiatowego
zespołu i wojewódzkiego zespołu.


W § 1 pkt 3 projektu rozporządzenia modyfikacji podlega § 33 pkt 1 i 2 rozporządzenia
w sprawie orzekania o niepełnosprawności, w związku z rozszerzeniem katalogu lekarzy,
spełniających kwalifikacje lekarzy członków składów orzekających o lekarzy nie
posiadających specjalizacji, ale wykazujących się co najmniej pięcioletnim stażem
wykonywania zawodu lekarza. Zgodnie z obowiązującym przepisami postępowanie w sprawie
orzekania o niepełnosprawności i o stopniu niepełnosprawności obejmuje m. in. określenie
specjalności przewodniczącego składu orzekającego odpowiedniej do rozpoznanych schorzeń
osoby zainteresowanej lub dziecka, jak również wyznaczenie lekarza – członka zespołu ze
specjalnością odpowiednią do rozpoznania wniosku i wydania orzeczenia (a w razie potrzeby
do składu orzekającego powołuje się dodatkowo lekarza – członka zespołu ze specjalnością
odpowiednią do choroby współistniejącej, mogącej mieć istotny wpływ na wynik postępowania
orzeczniczego). W związku z tym, że w skład zespołu może wchodzić lekarz
nie posiadający określonej specjalności projekt rozporządzenia określa fakultatywność
w powoływaniu takiego specjalisty. Decyzję w przedmiocie wskazania lekarza
przewodniczącego składu będzie spoczywała na lekarzu wyznaczonym do przeprowadzenia
czynności wstępnej weryfikacji dokumentacji medycznej, który powinien wziąć pod uwagę
schorzenie orzekanej osoby.
Projekt rozporządzenia nie przewiduje przepisów przejściowych, ponieważ wprowadza
nowe kryteria kwalifikacji dla lekarzy. Aktualnie lekarz bez ukończonej specjalizacji nie mógł

ubiegać się o stanowisko lekarza orzecznika w składzie orzekającym. W związku z tym nie ma
potrzeby wprowadzania przepisów przejściowych do projektu rozporządzenia.
Proponuje się, aby przepisy projektowanego rozporządzenia weszły w życie po upływie 14
dni od dnia ogłoszenia (§ 2 projektu rozporządzenia).
Projektowane przepisy rozporządzenia nie wpływają na działalność mikroprzedsiębiorców,
małych i średnich przedsiębiorców.


W ocenie projektodawcy przedmiot projektowanej regulacji nie jest sprzeczny z prawem
Unii Europejskiej i nie podlega procedurze notyfikacji usługowej ani notyfikacji zgodnie
z przepisami w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów
prawnych, gdyż nie zawiera przepisów technicznych w rozumieniu rozporządzenia Rady
Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu
notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039, z późn. zm.).
W ocenie projektodawcy projekt nie podlega przedstawieniu właściwym instytucjom
i organom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania
opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia.
Zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie
stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677) oraz § 52 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia
29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2024 r. poz. 806, z późn.
zm.) projekt zostanie zamieszczony w Biuletynie Informacji Publicznej Ministerstwa Rodziny,
Pracy i Polityki Społecznej oraz na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji, w
serwisie Rządowy Proces Legislacyjny w dniu skierowania do uzgodnień, opiniowania i
konsultacji publicznych.
Projekt zostanie przedłożony celem dokonania oceny OSR przez Koordynatora OSR
w trybie § 32 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin
pracy Rady Ministrów.
Projektowana regulacja nie stwarza zagrożeń korupcyjnych