Ustawa o asystencji osobistej – ważny krok w stronę niezależności i aktywności zawodowej

18 września 2026 r. Sejm uchwalił ustawę o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami. Kolejnym etapem będą prace nad ustawą w Senacie.

To niezwykle ważny krok, który może realnie wpłynąć nie tylko na jakość życia osób z niepełnosprawnościami, ale również na polski rynek pracy. Wprowadzenie systemowej usługi asystencji osobistej może znacząco zwiększyć dostępność kandydatów z niepełnosprawnościami, a jednocześnie stworzyć warunki do powrotu na rynek pracy wielu osobom, które dziś pełnią funkcję opiekunów swoich bliskich.

Większa niezależność to większa aktywność zawodowa

Jednym z najważniejszych założeń ustawy jest zapewnienie osobom z niepełnosprawnościami większej niezależności, możliwości podejmowania własnych decyzji oraz aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym.

Dostęp do profesjonalnej asystencji osobistej może oznaczać również łatwiejsze podejmowanie zatrudnienia, uczestnictwo w rekrutacjach, dojazdy do pracy czy funkcjonowanie w miejscu pracy. Usunięcie części barier związanych z codziennym funkcjonowaniem może więc otworzyć przed wieloma osobami nowe możliwości zawodowe.

Co ustawa może oznaczać dla rynku pracy i pracodawców?

Systemowa asystencja osobista może przynieść wymierne korzyści również pracodawcom. Przede wszystkim może zwiększyć dostępność grupy potencjalnych pracowników z niepełnosprawnościami, dla których barierą w podjęciu zatrudnienia niejednokrotnie nie są kompetencje, lecz ograniczenia związane z codziennym funkcjonowaniem.

Równie istotny jest drugi aspekt – aktywizacja opiekunów osób z niepełnosprawnościami. Odciążenie rodzin i bliskich może stworzyć im możliwość powrotu do pracy, rozwoju zawodowego czy podjęcia nowych aktywności. Szacuje się, że potencjalnie może to dotyczyć około pół miliona osób, które obecnie pozostają poza rynkiem pracy z powodu obowiązków opiekuńczych.

Wdrożenie ustawy może również przyczynić się do powstania stabilnego sektora profesjonalnych usług asystenckich, dostępnych lokalnie – w każdym powiecie. Oznacza to nie tylko nowe miejsca pracy, ale również rozwój kompetencji i profesjonalizację usług wspierających osoby z niepełnosprawnościami.

Najważniejsze założenia ustawy

Do kluczowych rozwiązań należą m.in.:

• indywidualnie dopasowana usługa asystencji osobistej – docelowo nawet do 240 godzin wsparcia miesięcznie dla osób powyżej 18. roku życia, przyznawanego na okres od 1 do 5 lat;
• prawo wyboru asystenta przez osobę z niepełnosprawnością oraz możliwość wyboru ścieżki realizacji usługi – za pośrednictwem samorządu lub organizacji pozarządowej;
• określone standardy i bezpieczeństwo świadczenia usług, w tym możliwość wykonywania przez asystentów wybranych prostych czynności medyczno-pielęgnacyjnych po odpowiednim instruktażu.

Tak zaprojektowany system ma przede wszystkim odpowiadać na indywidualne potrzeby osoby z niepełnosprawnością i dawać jej realny wpływ na sposób organizacji otrzymywanego wsparcia.

Wdrożenie etapami

Aby samorządy oraz kadra asystencka mogły odpowiednio przygotować się do realizacji nowych zadań, wdrażanie przepisów ma odbywać się etapami.

Zgodnie z przyjętymi rozwiązaniami:

• po 12 miesiącach od ogłoszenia ustawy rozpocznie się etap składania wniosków o usługi;
• po 16 miesiącach od ogłoszenia ustawy rozpocznie się świadczenie usług.

To rozwiązanie ma umożliwić odpowiednie przygotowanie systemu, kadr oraz jednostek odpowiedzialnych za jego realizację.

Wierzymy, że ustawa o asystencji osobistej może stać się ważnym elementem budowania bardziej dostępnego rynku pracy i społeczeństwa, w którym osoby z niepełnosprawnościami mają większą możliwość samodzielnego decydowania o swoim życiu, edukacji i aktywności zawodowej.

Może również przynieść korzyści całej gospodarce – poprzez zwiększenie aktywności zawodowej osób z niepełnosprawnościami i ich opiekunów, rozwój nowych usług oraz lepsze wykorzystanie potencjału osób, które dziś z różnych przyczyn pozostają poza rynkiem pracy.

O dalszych pracach nad ustawą oraz kolejnych etapach jej wdrażania będziemy Państwa informować na bieżąco.

Szczególne podziękowania kierujemy do Pana Łukasza Krasonia oraz całego Zespołu w BON, którzy byli inicjatorami prac nad ustawą. Dziękujemy za ogromne zaangażowanie, determinację i pracę włożoną w przygotowanie tego rozwiązania.

Dziękujemy również obecnej Pani Pełnomocnik Monice Sikorze oraz wszystkim osobom i instytucjom, które przyczyniły się do uchwalenia ustawy przez Sejm.

To ważny moment dla osób z niepełnosprawnościami, ich rodzin i opiekunów, a także dla całego rynku pracy.

Pozdrawiamy serdecznie,
Zespół Edyta Sieradzka – PEFRON