Osobą niepełnosprawną jest osoba, która posiada odpowiednie orzeczenie. Orzeczenie o niepełnosprawności to dokument, który potwierdza, że dana osoba jest niepełnosprawna. Jest to dokument imienny — wydawany dla jednej, konkretnej osoby.
Od 1 stycznia 1998 r. podstawą do uznania pracownika za osobę niepełnosprawną jest:
- orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o lekkim, umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności, które wydaje miejski, powiatowy lub wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności;
- orzeczenie o częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy albo orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji, które wydaje Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Orzeczenia innych organów wydane przed 1998 rokiem (np. orzeczenie KRUS lub orzeczenie służb mundurowych) traktuj na równi z odpowiednim orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, o ile jest ono nadal ważne. Może tak być, gdy orzeczenie z tamtego okresu jest wydane na stałe.
Zaś orzeczenia innych organów wydane po 1997 roku zasadniczo nie potwierdzają niepełnosprawności Twojego pracownika według przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy po 1997 roku pracownik otrzymał orzeczenie służb mundurowych, które jest kontynuacją orzeczenia ważnego w dniu 31 grudnia 1997 r. Jeśli np. w dniu 31 grudnia 1997 r. pracownik był osobą niepełnosprawną (czyli został zaliczony do jednej z grup inwalidów), to należy uznać, że jest osobą niepełnosprawną także po tej dacie. Oznacza to, że pracownik na podstawie dotychczasowego orzeczenia służb mundurowych wydanego przed 1998 rokiem (i ważnego w dniu 31 grudnia 1997 r.) i kolejnych orzeczeń służb mundurowych wydawanych po 1997 roku może być uznawany za osobę niepełnosprawną w stopniu równoważnym danej grupie inwalidzkiej.
Zasady porównywania orzeczeń przedstawia poniższa tabela.
Stopnie niepełnosprawności w obecnym i byłym systemie orzekania o niepełnosprawności
| Stopnie niepełnosprawności orzekane przez miejskie, powiatowe lub wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności | Orzeczenia wydawane przez lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych | Orzeczenia wydawane przez komisje do spraw inwalidztwa i zatrudnienia |
Orzeczenia Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego |
|---|---|---|---|
| lekki | częściowa niezdolność do pracy | III grupa inwalidzka | stała lub długotrwała niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym bez prawa do zasiłku pielęgnacyjnego |
| umiarkowany | częściowa niezdolność do pracy na orzeczeniu wydanym w okresie od 1 stycznia do 16 sierpnia 1998 r.
całkowita niezdolność do pracy |
II grupa inwalidzka | brak |
| znaczny | całkowita niezdolność do pracy na orzeczeniu wydanym w okresie od 1 stycznia do 16 sierpnia 1998 r.
całkowita niezdolność do pracy i do samodzielnej egzystencji
niezdolność do samodzielnej egzystencji |
I grupa inwalidzka | stała lub długotrwała niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym z prawem do zasiłku pielęgnacyjnego |
Wyroki sądów pracy i ubezpieczeń społecznych
Niepełnosprawność pracownika może potwierdzić także wyrok sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Osoba niepełnosprawna otrzymuje go, jeśli odwoła się do sądu od:
- orzeczenia, które wydał wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności,
- orzeczenia ZUS w sprawie niezdolności do pracy/samodzielnej egzystencji
Jeśli uzyskasz od pracownika wyrok sądowy, który w części modyfikuje orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, dokumentami potwierdzającymi status osoby niepełnosprawnej są wyrok sądu oraz orzeczenie zespołu w części nie objętej rozstrzygnięciem sądu zawartym w wyroku. Jeżeli dysponujesz np. wyrokiem sądu o przyznaniu renty, to na jego podstawie możesz ubiegać się o dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika z niepełnosprawnością, którego ten wyrok dotyczy.
W takiej sytuacji dokumentami, które potwierdzą niepełnosprawność pracownika są:
- kopia wyroku sądowego lub
- decyzja ZUS o przyznaniu bądź kontynuacji renty (wydane na podstawie wyroku sądowego), lub
- zaświadczenie ZUS o niepełnosprawności (wydane na podstawie wyroku sądowego).
Opracowanie: Zespół Sieradzka-PEFRON