Posłowie przygotowali projekt ustawy, która pozwoli na przekazanie osobom niepełnosprawnym sprzętów z wypożyczalni, która była prowadzona na podstawie programu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON). Nie będą musiały ponosić żadnej opłaty z tego tytułu.

Tak przewiduje projekt nowelizacji ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 913 ze zm.) autorstwa posłów komisji polityki społecznej i rodziny. Ma on pomóc rozwiązać problem związany z dalszymi losami sprzętu zgromadzonego w ogólnopolskiej wypożyczalni, funkcjonującej w oparciu o program PFRON, który zakończył użyczanie sprzętu 31 grudnia 2025 r.

Kontrowersje wokół wypożyczalni

Przypomnijmy, że działalność wypożyczalni, która została uruchomiona we wrześniu 2023 r., od samego początku budziła duże kontrowersje. W jej zasobach znalazło się ponad 14,5 tys. sztuk sprzętu, w tym m.in. aparaty słuchowe, tablety, wózki i skutery elektryczne, koncentratory tlenu i łóżka rehabilitacyjne, które kosztowały prawie 100 mln zł. Za zakup urządzeń odpowiadała Rządowa Agencja Rezerw Strategicznych (RARS), która zrobiła to w trybie tajnym, co skutkowało tym, że przez długi czas nie było wiadomo, co dokładnie kupiła.

Zastrzeżenia dotyczyły też zakupionego asortymentu, bo agencja kupowała sprzęt bez rozeznania rynku producentów i dostawców. Co więcej, dominowały wśród nich urządzenia o charakterze indywidualnym, takie jak wspomniane aparaty słuchowe, a część sprzętu w ogóle nie została udostępniona osobom niepełnosprawnym, bo RARS, jako partner logistyczny programu, nie był w stanie zapewnić ich serwisowania.

W efekcie z usług wypożyczalni do końca ubiegłego roku skorzystało niecałe 2 tys. osób, które wypożyczyły jedynie 2,7 tys. sprzętów. Jednocześnie utrzymanie wypożyczalni, w tym koszty magazynowania urządzeń, ich dostosowania i montażu do indywidualnych potrzeb osób niepełnosprawnych, wyniosły do 31 grudnia 2025 r. 7,3 mln zł.

Darmowy sprzęt dla osób niepełnosprawnych

To wszystko doprowadziło do decyzji o wygaszaniu przez PFRON programu wypożyczalni i podjęcia kroków związanych z tym, co zrobić ze sprzętem leżącym bezużytecznie w magazynach. Ich efektem jest komisyjny projekt nowelizacji ustawy o rehabilitacji, wprowadzający podstawę prawną do tego, aby fundusz mógł nieodpłatnie przekazać urządzenia osobom niepełnosprawnym i ich rodzinom.

Umożliwią to dodane do ustawy art. 68h–68j, które przewidują, że przekazywanie im sprzętów będzie wymagało przyjęcia przez radę nadzorczą PFRON specjalnego programu. To w nim określone zostaną szczegółowe zasady darmowego zbywania urządzeń pochodzących z wypożyczalni. Ponadto urządzenia z wypożyczalni będą mogły trafić do samorządów, organizacji pozarządowych i samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej.

Co istotne, w projekcie wskazano, że powyższe nowe przepisy będą stosowane tylko do 31 grudnia 2028 r., co ma być wystarczającym czasem na przekazanie asortymentu wypożyczalni i ostateczne jej zamknięcie.

Etap legislacyjny: Projekt ustawy czekający na nadanie druku w Sejmie